Beynimizin Gelişimi ve Tanrı Düşüncesinin ortaya çıkışı (24. Bölüm)

yasliİsmet GEDİK

Diğer ülkelerde Tanrı Anlayışı

Batı Avrupa’daki megalit mezarların yapımının “yeni bir çiftçi sınıfının yerleşmesiyle yakından bağlantılı olduğu” söylenir.

Güneydoğu Avrupa’dan geldiği düşünülen bu çiftçiler inançlarını beraberinde getirdi ve akademisyenler bu inançlar arasında atalara ibadetin de yer aldığını varsaymaktadır.

Mezar odalarının birçoğu, topluluk ayinlerinin yapılması için yeterince büyüktü ve taşların üzerindeki gravürleri çarpıcı bir biçimde vurgulayan meşaleler kullanılmaktaydı.


Oyma taşların olası manevi önemi uzun zamandır bilinmektedir;  1805 yılında bu megalitik mezarları inceleyen bir araştırmacı bu gravürlerin “dinin koruyucu melekleri” olduğu yorumunu yapmıştır. Yakın tarihli kazılarda “önemli etkinliklerin ve törenlerin mezarların giriş kapılarında gerçekleştiğini… Burada bir zamanlar yapılmış olan törenlerden kalma bol miktarda kırık çömlek parçalarının bulunduğunu” ileri sürmüştür.46

Hem Stonehenge hem Avebury, ayakta duran taş dairelerden, topraktan yapılmış anıtlardan ve mezar odalarından oluşur ancak mezarlar daha iyi korunmuştur. Avebury’deki yapılar antik bir tepe köyünün 1,5 km ötesin­de inşa edilmişti. Orada yaşayan insanlar buğday yetiştirmekte, yabani meyveler ve kabuklu yemişler toplamakta, geyik, tilki ve tavşan avlamakta, koyun, sığır, domuz ve köpekleri evcilleştirmekteydi.

Köyün bulunduğu yerde, bahar ve sonbaharda hayvan kesimi yapıldığını gösteren kanıtlar vardır; o dönemlerde şölen ve kutlamaların yapıldığı neredeyse kesindir. O tarihlerde bölgenin çevresindeki nüfusun yaklaşık 10.000 olduğu tahmin edilmektedir.49

Avebury’de tanrıların var olup olmadığını bilmemiz olanaksız, ancak yapının anıtsal ölçekteki büyüklüğü bunun mümkün olduğuna işaret etmektedir. Gökyüzündeki tanrıların aşağıya baktıklarında burayı görecekleri için taş çemberlerin dev bir yüze benzemesi yerinde olabilir.55

ÇİN

Günümüzden 5.000 ila 4.000 yıl önce Kuzey Çin’de Longşan kültürü gelişti. Bu kültüre “Çin’in ilk uygarlığı” denir ve bizlere kâğıdı, matbaayı, manyetik pusulayı, barutu, yandan çarklı itici güç sistemlerini ve Mezopotamya’nınkinden farklı bir yazı sistemini sunan “antik çağın en parlak ve karmaşık uygarlıklarından birinin” aşlangıcıdır.

Tarım ve ticaretin iyi geliştiği bu uygarlığın o tarihlerdeki nüfus yoğunluğu dünyanın diğer yerlerinden daha yüksekti. Köyler arasında devam etmekte olan savaş nedeniyle, birçok köyün etrafı 6 metreye varan yükseklikte ve 9 metre kalınlığında, sıkıştırılmış toprak duvarlarla çevrelenmişti. Buralarda kafa koparmaların ve katliamların yapıldığına dair kanıtlar bulunmuştur.56

Longşan kültürünün ayırt edici özelliklerinden biri atalara ibadet edilmesiydi. Atalarla iletişim kurmak için öküz, su mandası, domuz veya koyun kürek kemiklerinden yapılan “kehanet kemikleri” kullanılıyordu.

Ölmüş bir ataya belirli bir soru sorulurdu, sonrasında kemik üzerinde çatlaklar görülene kadar ısıtılır ve çatlakların oluşturduğu desen atadan gelen cevap olarak yorumlanırdı. Kuzey Çin’de gaipten haber almak için kullanıldığı kanıtlanmış olan çok sayıda kemik bulunmuştur.

Yazı Longşan döneminde henüz başlamamış olsa da bu dönemi takip eden Şang döneminde yazıya geçilmişti; bu nedenle Longşan dönemini anlamak için bu dönemde yazılanlardan yararlanılmaktadır. Görünüşe göre, ölen ataların yaşayanların adına tanrılarla görüşmesi umuluyordu.

En yüksek tanrı olan Di’yi sadece kraliyet ailesinden olanların ataları etkileyebilirdi, daha düşük dereceli tanrıları ise daha sıradan insanların ataları etkileyebiliyordu. Bazı Çinli bilim insanları, Dinin başlangıçta ataya ait bir ruh olduğuna inanırken, bazıları Dinin aslında doğa tanrısı olduğunu düşünmektedir. Dinin yanısıra, “çok sayıda doğa tanrısı, nehir ve dağ tanrısı… bir güneş tanrısı… ve çeşitli tanrılar da bulunmaktaydı”.57

Çin’de anıtsal yapılar bu dönemde inşa edildi. Pekin’in kuzeydoğusundaki Cengizhan şehrinde “bir platform üzerindeki devasa bir tapınak” yakın zamanlarda ortaya çıkarılmış ve yaklaşık olarak 4.300 yıl öncesine ait olduğu belirlenmiştir. Platform  165 metre genişliğinde ve 900 metre uzunluğundadır ve “Washington’daki National Mall’un neredeyse yarısı kadar büyüklükte” olduğu söylenmektedir.

Burası hâlâ kazılmakta olup, dinî önemi henüz açıklığa kavuşturulamamıştır. Bununla birlikte, araştırmacılar platformun altındaki bir yeraltı odasında 5.000 yıl önce güney­batı Asya’da bulunan heykel kafalarını anımsatan “işlemeli nefrit-yeşim taşından gözleri olan seramik bir kadın kafası figürü” buldular. Bu figür bir atayı ya da bir tanrıçayı temsil ediyor olabilir.58

Longşan kültürüne ölüm ve ölüm sonrasına dair endişeler de damgasını vurmuştur. Bu kültürde kişinin sosyal konumuna bağlı olarak “oldukça farklı şekillerde yapılmış mezarlar” bulunmaktaydı. Seçkin kişilerin mezarlarında ölüler tahta tabutlarla defnedilir ve çoğunlukla kırmızı zincifre tozu  ile kaplanırdı.

Bazı mezarlar, “aralarında ejderha desenli kırmızı bir çömlek levhası, timsah derisi ile kaplı tahta bir davul, müzik taşı (ch’ing) ve davul benzeri seramikler, ahşap masa, sehpa, kaplar ve parlak renklerle boyanmış başka nesneler, yeşim ve başka mücevher taşlarından yapılmış yüzükler ve domuz iskeletleri bulunan yüz ila iki yüz eşya ile zengin bir şekilde döşenmişti”.

Genç bir adamın mezarında, dört seramik kap, 14 taş ve yeşimden yapılmış alet, 24 yeşim yüzük ve kong adı verilen 33 yeşim çubuğu bulunuyordu. Kongların işlevi tam bilinmiyor ancak bunların bazılarına hayvan veya insan kafaları oyulmuştu. Şang döneminden kalma mezarlarda bulunan kapların, o dönemde yapılmış çeşitli bira ve şarap­larla doldurulmuş olduğu anlaşılmıştır.

Başka seçkinlerin mezarlarında başka insanlara ait kemikler de bulunmuştur; bazıları insanların kurban edildiğine dair bir kanıt olarak yorumlanmıştır, bunlar efendilerine hiz­met etmeyi sürdürsünler diye öbür dünyaya onlarla birlikte gönderilen hizmetkârlar olabilir.59

(Devamı var)

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

YAŞAM ARZU'SU

Yaşam sadece vişneli çörek kutusu ya da mayın tarlası değildir...

Post-truth

Her gelecek, kendine bir geçmiş arar..

İdris'in Otağı

Sevgi Çiçeklerimi Koparabilirsiniz

ÖZGE ÖNDER

Burada Yaşam Var!

minimalist günlük.

bilinçli farkındalık, minimalizm

%d blogcu bunu beğendi: